استعلام :
در خصوص خواسته فروش ماترک متوفی و همچنین دعوی مشمول قانون نحوه تملک اراضی توسط دولت و شهرداری¬ها و قانون نحوه تملک اراضی مصوب 1357:
1-آیا هنگام صدور رأی با ارجاع امر به کارشناس باید مبلغ ریالی ملک مشخص و خوانده به مبلغ معین محکوم گردد؟ یا اینکه چون ممکن است حکم پس از سالها اجرا گردد و قیمت ملک موضوع دعوی در زمان صدور حکم و اجرای آن تفاوت فاحش داشته باشد می¬بایست در زمان اجرای حکم کارشناس تعیین و قیمت روز ملک برآورد و اجرا گردد؟
2-در صورتی که پس از انجام کارشناسی در حکم مبلغ ریالی مشخص گردد و حکم بعد از مدتی اجرا گردد و ارزش ریالی ملک در زمان اجرای حکم بسیار بیشتر از زمان صدور حکم باشد آیا با درخواست محکومٌ¬له مبنی بر تعیین قیمت روز ملک می¬توان موضوع را به کارشناس ارجاع نمود؟ یا اینکه مطالبه مابه التفاوت ارزش ریالی ملک منوط به تقدیم دادخواست از ناحیه خواهان می¬باشد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً: اطلاق تبصره ماده 19 قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب 18/1/1381، مزایده ای را که از سوی اجرای احکام دادگاه برگزار می شود نیز در بر می گیرد.
ثانیاً: در هر موردی که بر اساس نظریه کارشناسی، حکم به پرداخت وجوهی صادر شده و به مرحله قطعیت رسیده باشد، رأی صادره اعتبار امر مختوم را داشته و مشمول تبصره ماده 19 قانون کانون کارشناسان نمی شود.
ثالثاً: در مواردی که دادگاه در اجرای ماده 4 قانون نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 1358 با اصلاحات و الحاقات بعدی، اقدام به تعیین کارشناس می کند موضوع مشمول مقررات خاص مذکور در این قانون است و دستگاه اجرایی مکلف است ظرف مدت 3 ماه مقرر در تبصره 2 ماده 3 این قانون از تاریخ رأی اکثریت هیأت کارشناسان نسبت به تملک ملک اقدام کند وگرنه به منزله انصراف ار تملک است.
