استعلام :
چنانچه دادگاه در رسیدگی به دعوای اعسار و صدور حکم بر تقسیط محکومبه (مانندمهریه) احراز کند محکومعلیه قادر به تأدیه تعداد 20 سکه از 100 سکه بهار آزادی میباشد آیا باید حکم بر بطلان دعوای مدیون تا 20 سکه بهار آزادی را صادر کند یا آنکه محکومعلیه را بابت پیش قسط ملزم به تأدیه این تعداد سکه کند؟ آیا جلب و بازداشت محکومعلیه برای تعداد یاد شده امکانپذیر است؟ در صورتی که محکومعلیه بازداشت شود طرح دعوای تعدیل (کاهش) 20 سکه از سوی محکومعلیه ممکن است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولا، در مواردی مانند فرض استعلام که دادگاه حکم به تقسیط محکوم¬به با تعیین مبلغی به عنوان پیشقسط صادر می¬کند، در واقع اعسار وی را در حد مبلغ پیشقسط نپذیرفته و رد کرده است و نیازی به صدور حکم بر بطلان دعوا در این قسمت نیست؛ بنابراین محکوم¬علیه به تقاضای محکوم¬له تا زمان پرداخت پیشقسط یا جلب رضایت محکوم¬له حبس می¬شود.
ثانیا، طرح دعوای تعدیل اقساط راجع به مبلغ پیشپرداخت قابلیت استماع ندارد؛ زیرا راجع به این قسمت از محکومبه حکم تقسیطی صادر نشده است تا امکان تعدیل آن وجود داشته باشد. محکومعلیه در صورت تغییر وضعیت معیشتی و درآمدی خود و یا تغییر فاحش وضعیت اقتصادی جامعه، میتواند دادخواست اعسار تقدیم کند.
